Hydrolat lawendowy. Jak go zrobić w domu i stosować na skórę

Hydrolat lawendowy to jeden z najprostszych kosmetyków roślinnych, jakie można mieć w łazience. To lekka, delikatnie pachnąca woda, którą spryskuje się twarz po oczyszczeniu albo w ciągu dnia. Pod tą nazwą sprzedaje się jednak także zwykłą wodę z dodatkiem aromatu, a domowe przepisy często mylą hydrolat z naparem.

Ta różnica ma znaczenie praktyczne. Prawdziwy hydrolat powstaje podczas destylacji kwiatów parą wodną i zawiera tylko śladowe ilości lotnych składników lawendy. Dzięki temu, w przeciwieństwie do olejku eterycznego, można go nakładać na skórę bez rozcieńczania. Domową wersję da się przygotować w zwykłym garnku, ale wymaga ona starannej higieny i szybkiego zużycia. Nawet łagodny kosmetyk roślinny może też podrażnić wrażliwą skórę i nie zastępuje leczenia jej problemów.

Czym jest hydrolat lawendowy i czym różni się od olejku

Hydrolat to wodna frakcja, która zostaje po destylacji kwiatów lawendy parą wodną. Para przechodzi przez surowiec, porywa część jego lotnych składników, a po skropleniu oddziela się od olejku eterycznego. W wodzie zostają tylko śladowe ilości tych związków, dlatego hydrolat lawendowy pachnie znacznie łagodniej niż olejek.

Te trzy produkty łatwo pomylić, a działają inaczej:

• Olejek eteryczny jest silnie skoncentrowany. Na skórę nakłada się go wyłącznie po rozcieńczeniu, np. w oleju bazowym.
• Hydrolat ma niewielkie stężenie składników lotnych i stosuje się go bezpośrednio, bez rozcieńczania.
• Woda lawendowa to nazwa używana dość dowolnie. Często oznacza napar z kwiatów albo wodę z dodatkiem olejku, czyli produkty o innym składzie i trwałości.

Do destylacji najczęściej wykorzystuje się lawendę wąskolistną (Lavandula angustifolia), zwaną też lekarską. Spotyka się również produkty z innych gatunków i mieszańców, które mają nieco inny zapach. Przy zakupie warto więc sprawdzić nazwę łacińską na etykiecie. Więcej o samej roślinie można przeczytać w tekście o tym, jakie właściwości ma lawenda.

Czytając skład gotowego hydrolatu, warto zwrócić uwagę na:

• nazwę surowca, która w składzie INCI zwykle brzmi Lavandula Angustifolia Flower Water,
• konserwant i jego rodzaj, bo produkt wodny bez ochrony szybko się psuje,
• datę przydatności oraz okres użytkowania po otwarciu,
• obecność składników takich jak Aqua i Parfum lub dodatku olejku. Mogą one wskazywać, że to aromatyzowana woda, a nie hydrolat.

Jak zrobić hydrolat lawendowy w domu

Domowy hydrolat lawendowy można przygotować w zwykłym garnku. Wystarczy sprzęt, który zwykle jest w kuchni, oraz dobrej jakości lawenda.

• duży garnek z wypukłą pokrywką (najlepiej szklaną, żeby widzieć, co dzieje się w środku),
• żaroodporna miska o średnicy wyraźnie mniejszej niż garnek,
• podwyższenie pod miskę, np. metalowy stojak lub mała odwrócona miseczka,
• kostki lodu,
• woda destylowana,
• suszona lub świeża lawenda z pewnego źródła, bez oprysków.

Metoda garnkowa krok po kroku

1. Wyparz miskę i butelkę, do której przelejesz gotowy hydrolat.
2. Na dnie garnka ustaw podwyższenie, a na nim miskę.
3. Wokół miski rozsyp lawendę i zalej ją wodą tak, aby poziom wody był wyraźnie niższy niż krawędź miski. Orientacyjnie wystarczy około 1 szklanki suszonej lub 2 szklanek świeżej lawendy na 1–1,5 l wody.
4. Przykryj garnek odwróconą pokrywką, uchwytem w dół, nad środkiem miski. Para skropli się na pokrywce i spłynie do miski.
5. Na pokrywkę wysyp lód. Gdy się roztopi, zbierz wodę z pokrywki chochlą, gąbką lub strzykawką i dołóż nowy lód. Pokrywka i para są bardzo gorące, dlatego pracuj w rękawicy kuchennej i nie podnoś pokrywki z wodą nad garnkiem.
6. Gotuj powoli, na małym ogniu, orientacyjnie przez 30–60 minut. Nie dopuść do wygotowania wody, bo surowiec może się przypalić. W misce zbierze się tylko część płynu, a kolejne porcje są coraz słabsze.

Ostudzony płyn z miski przelej do czystej, ciemnej butelki z atomizerem.

Przechowywanie i oznaki zepsucia

Hydrolat z domowej destylacji nie zawiera konserwantów. Trzymaj go w lodówce i zużyj w krótkim czasie, najlepiej w ciągu kilku dni do około tygodnia. Na butelce zapisz datę przygotowania.

Płyn wyrzuć, jeśli zmętnieje, pojawi się w nim osad lub nalot albo zmieni się jego zapach. Domowy hydrolat jest zwykle słabszy i mniej powtarzalny niż produkt z destylacji przemysłowej. Każda partia może się różnić w zależności od surowca i przebiegu gotowania.

Hydrolat z lawendy w pielęgnacji skóry – sposoby użycia

Najprostszy sposób użycia to tonik po oczyszczeniu twarzy. Płyn nanosi się wacikiem albo rozpyla z odległości kilkunastu centymetrów, a następnie, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna, nakłada serum lub krem. Daje to przyjemne uczucie odświeżenia. Nie zastępuje jednak leczenia trądziku, egzemy czy innych problemów skórnych. Na wygląd cery wpływa też sposób odżywiania – więcej w tekście o tym, co jeść dla pięknej cery.

W ciągu dnia hydrolat lawendowy sprawdza się jako mgiełka do twarzy i szyi, na przykład w upale, w klimatyzowanym biurze lub po powrocie ze słońca. Przy oparzeniu słonecznym, gdy skóra jest gorąca, piecze lub pojawiają się pęcherze, sama mgiełka nie wystarczy. Wtedy potrzebne są odpowiednie preparaty łagodzące, a w razie wątpliwości warto zapytać farmaceutę. Przy rozległych pęcherzach, gorączce, dreszczach, złym samopoczuciu lub oparzeniu u dziecka trzeba zgłosić się do lekarza.

Hydrolat może też zastąpić wodę jako baza do maseczek z glinki:

• 1 łyżkę glinki wymieszaj z 1–2 łyżkami hydrolatu, aż powstanie gładka pasta.
• Nałóż cienką warstwę, omijając okolice oczu i ust.
• Trzymaj maseczkę około 10–15 minut i nie dopuszczaj do jej całkowitego wyschnięcia. W razie potrzeby spryskaj ją hydrolatem.
• Zmyj letnią wodą i nałóż krem.

Na włosy płyn można rozpylić jako lekką mgiełkę zapachową – na suche lub wilgotne pasma. Kilka łyżek hydrolatu dodanych do ostatniej płukanki nada włosom delikatny zapach. Jeśli skóra głowy swędzi lub się łuszczy, lepiej odstawić kosmetyk i obserwować, czy objawy ustępują.

Bezpieczeństwo stosowania i kiedy iść do lekarza

Choć hydrolat lawendowy jest znacznie łagodniejszy od olejku eterycznego, nadal zawiera składniki zapachowe rośliny. Przed pierwszym użyciem warto więc zrobić prosty test uczuleniowy.

1. Nałóż kilka kropli na zgięcie łokcia lub na skórę za uchem.
2. Nie zmywaj tego miejsca i nie nakładaj na nie innych kosmetyków.
3. Obserwuj skórę przez 24–48 godzin.

Zaczerwienienie, swędzenie, pieczenie lub grudki oznaczają, że produkt lepiej odstawić. Brak reakcji nie daje pełnej gwarancji, bo uczulenie może się pojawić także po dłuższym stosowaniu.

Hydrolatu nie nakłada się na skórę uszkodzoną, otartą, z rankami ani świeżo po zabiegach złuszczających. Trzeba też omijać okolice oczu, a mgiełkę rozpylać przy zamkniętych powiekach. Jeśli pojawi się pieczenie lub zaczerwienienie, odstaw hydrolat i spłucz skórę letnią wodą.

Szczególna ostrożność dotyczy kobiet w ciąży i karmiących piersią, małych dzieci oraz osób z atopowym zapaleniem skóry, łuszczycą, trądzikiem różowatym lub innymi chorobami skóry. W takich sytuacjach o stosowanie najlepiej zapytać lekarza lub farmaceutę.

Do dermatologa warto się wybrać, gdy pojawią się:

• nasilony trądzik lub nagły wysyp zmian,
• wysypka albo pokrzywka,
• uporczywe swędzenie,
• sączące się zmiany lub pęcherze,
• objawy, które nie mijają po odstawieniu kosmetyku.

Na wizytę zabierz butelkę albo zdjęcie etykiety. Jeśli używasz domowego hydrolatu, zanotuj, z jakiej lawendy i kiedy go przygotowano. Ułatwi to lekarzowi ustalenie, co mogło wywołać reakcję.

Najczęściej zadawane pytania

Czy hydrolat lawendowy można stosować codziennie?

Tak, jeśli skóra dobrze go toleruje, może służyć jako codzienny tonik po oczyszczeniu twarzy albo mgiełka w ciągu dnia. Przed pierwszym użyciem zrób test uczuleniowy na zgięciu łokcia lub za uchem i obserwuj skórę przez 24–48 godzin. Gdy pojawi się pieczenie, zaczerwienienie lub swędzenie, odstaw produkt. Nie nakładaj go na skórę uszkodzoną ani świeżo po zabiegach złuszczających.

Ile wytrzymuje domowy hydrolat lawendowy?

Płyn z domowej destylacji nie ma konserwantów, dlatego trzyma się go w lodówce i zużywa w ciągu kilku dni, najpóźniej po około tygodniu. Na butelce zapisz datę przygotowania. Wyrzuć go wcześniej, jeśli zmętnieje, pojawi się osad lub nalot albo zmieni się zapach.

Czy hydrolat lawendowy pomaga na trądzik?

Może odświeżyć cerę jako tonik, ale nie leczy trądziku ani innych chorób skóry. Przy skórze skłonnej do zmian warto obserwować, czy kosmetyk jej nie podrażnia. Nasilony trądzik, nagły wysyp zmian lub objawy, które nie mijają, wymagają konsultacji z dermatologiem.

Czym różni się hydrolat lawendowy od wody lawendowej?

Hydrolat to wodna frakcja powstająca podczas destylacji kwiatów parą wodną. Nazwa „woda lawendowa” bywa używana dowolnie i często oznacza napar z kwiatów albo wodę z dodatkiem olejku, czyli produkty o innym składzie i trwałości. W składzie prawdziwego hydrolatu szukaj nazwy Lavandula Angustifolia Flower Water. Połączenie Aqua z Parfum lub olejkiem sugeruje zwykle wodę aromatyzowaną.

Czy hydrolat lawendowy można stosować na włosy?

Tak, można go rozpylić jako lekką mgiełkę zapachową na suche lub wilgotne pasma albo dodać kilka łyżek do ostatniej płukanki. Jeśli skóra głowy zacznie swędzieć lub się łuszczyć, odstaw kosmetyk i obserwuj, czy objawy ustępują. Gdy nie mijają po odstawieniu, warto pokazać skórę dermatologowi.